De streng gestructureerde dichtbundel van Marc Kregting is uiterst zorgvuldig afgewerkt met een welhaast minimale vormgeving van Alligator/Studio: een modernistische interbellum-typografie met een ietwat geblokte letter (de Delta Jaeger). Dit gegeven concentreert de aandacht op de tekst die, hoewel eruptief ontregelend, toch erg strak en streng tegen de binnenmarge is gehouden. Het vele wit rondom en ertegenover laat de lezer herademen.

Op elke pagina van deze leporello, waarop afwisselend fragmenten van Leopold, Cunningham, Japanse haiku en graffiti uit Pompei zijn afgedrukt, staat – als was het een paginanummer – één letter van het woord ‘Melancholi’ in de linker benedenhoek, gedrukt in donkergroen uit een biljetletter. Die letters fungeren door hun isolement als een terugkerend typografisch element dat tegenwicht biedt aan de uit diverse lettertypes gezette korte tekstfragmenten en de drie surrealistische houtgravures van de hand van drukker Peter Lazarov.
Hoewel de veelheid aan stijlen het gevaar van rommeligheid kan opleveren, zorgt de consequent doorgevoerde plaatsing van de teksten en illustraties op de pagina met een ruim gebruik van wit voor voldoende rust en samenhang. Het blanco omslag geeft helaas een eerste indruk van saaiheid, maar die wordt door de stijlvolle inhoud geheel gelogenstraft.

Shoji is een in twee kleuren boekdruk vervaardigd leporello-boek: de tekst (van Teodor Lazarov) in oker, de prenten (van Peter Lazarov) in diepzwart. Twee prenten zijn op een intrigerende wijze over de vouwen geplaatst, waardoor de korte teksten een opvallende spanning verkrijgen.
Als omslag is er tweelaags handgeschept Japans kozo-papier geplakt op de leporello, waardoor het boek een uiterst kwetsbare maar ook sublieme presentatie verkrijgt. Het papier is door de kunstenaar/drukker zelf in Japan vervaardigd.
Deze uitgave is een meesterlijk voorbeeld van het eigentijdse kunstenaarsboek.

De angst voor ontlezing heette in 1954 ‘leesverloedering’. Joke Linders beschrijft smakelijk hoe Annie M.G. Schmidt en Fiep Westendorp in opdracht van de CPNB een boekje ‘ter bevordering van het lezen’ samenstelden.
Pauline van Wensveen van de Vette Venus Pers is het niet te doen om ingewikkeld drukwerk en geraffineerde typografie. Het gaat haar om het plezier van het maken van een leuk boek, liefst voorzien van de nodige ironie. Samen met Hans Rombouts drukte ze het omslag in boekdruk. De katernen zijn met de hand genaaid en ingelijmd.
Een aanrader voor ieder die zich zorgen maakt over de tanende belangstelling voor het lezen. Vroeger was het nog erger!

Dit charmante miniatuur-boekje (eigenlijk een schriftje) is klassiek van vormgeving, maar met behulp van eigentijdse ICT-techniek van de gewenste klassieke letter voorzien: de Garamond is computer-gestuurd gegoten, maar wel weer handgedrukt op een Korrex-pers.
Moxons serieuze waarschuwingen voor brandgevaar bij de vervaardiging van drukinkt (die gekookt en gebrand moest worden) maken opnieuw duidelijk dat de meesterdrukkers van weleer over grote kennis en vaardigheden moeten hebben beschikt. Moxon prijst de Hollandse drukkers van zijn tijd om hun uitstekende drukinkten, waar hun Engelse collega’s niet aan konden tippen.
Het onpretentieuze plezier van het boekenmaken blijkt volop uit deze sympathieke uitgave. Het nietje in de rug werd tijdens de afwerking nog verwijderd om plaats te maken voor een echte cahiersteek!

‘Jeoffry’, het loflied van Christopher Smart (1722–1771) op zijn kat, is een van de wonderlijkste Engelse gedichten. In een bevlogen stijl geïnspireerd op het Oude Testament, en met de geniale toets van de krankzinnige dichter wordt het unieke en toch exemplarische dier verheerlijkt: ‘For God has blessed him in the variety of his movements’.
De lenige, meeslepende vertaling van Rudy Kousbroek verscheen eerder in NRC Handelsblad van 21 december 2001, maar verdiende een artistiek voortbestaan. Het fraai afgewerkte tweetalige boek is gezet uit de Bembo, een letter die de modern-klassieke status van de tekst ondersteunt. Tegelijk maken de layout van Jaap Schipper en de krachtige linosneden van Olivia Ettema er een hedendaags boek van.
Negentig exemplaren op velata avorio ‘Biblos’ (Magnani, Pescia) werden door Herman van der Kruijk in linnen gebonden. Dertig op velata avorio a mano zijn door Philipp Janssen (Phoenix binderij) in halfperkament gebonden met platten van handgeschept Japans. Zij bevatten ook nog eens twee losse lino’s op Gampi Vellum. Op het voorplat straalt een sierlijk verguld lovertje, op de hoes een verguld drukkersmerk. Kortom: voluit aantrekkelijk, meer zelfs, absoluut onweerstaanbaar.

Een in alle opzichten geslaagde uitgave. Het vierkante formaat, het prachtig gezeefdrukte omslag en het geraffineerde gebruik van het transparante Reprobank 60 grams vormen samen een spannend geheel. Het transparante binnenwerk geeft het boekje extra dimensie, waardoor tekst en illustraties elkaar als het ware inhalen en passeren. Jammer is alleen dat de kop- en tussenregels in een te donkere kleur paars zijn gedrukt, waardoor de tekst niet overal leesbaar is.
De uitgave is prachtig in offset gedrukt. De bijbehorende envelop, waarvan de kleur op het omslag terugkomt, is het ‘puntje op de i’ van deze uitgave.

In 1996 werd Maud Westendorp zes en leerde ze lezen, schrijven en rekenen. Dan maakt ze ook de gedichtjes ‘Dag ik ben muis’. Het was een goed idee van Silvia Zwaaneveldt deze te drukken in de Mercator 28 punts. Zo ver aangespatieerd krijgt de letter iets onregelmatigs, wat goed bij de tekst past. De cijfers 1 t/m 6 zijn goed geplaatst en de houten biljetletters zijn mooi schraal gedrukt.
De uit lino gesneden zon, maan en ster zijn iets te veel van het goede, maar daarnaast zijn de keuzes van de ‘restjes’ papier wel weer goed.
Al met al een sympathieke uitgave, dit ZES.

De titel In the mountains, there you feel free is ontleend aan The Waste Land van T.S. Eliot. Noor van de Brugge heeft er een uitgave bij gemaakt waarin ansichtkaarten van landschappen middels thinnerdruk vervaagd op de pagina’s terecht zijn gekomen. De eenvoudige vormgeving is uiterst verfijnd. De diep ingedrukte letters op het titelblad komen terug op de laatste pagina, maar dan zonder drukinkt. De verdiepte tekst wordt leesbaar door er voorzichtig met lichtblauw kleurpotlood overheen te gaan. Een fragiele uitgave om in weg te mijmeren.

Deze uitgave, gedrukt ten behoeve van de Nederlandsche Vereeniging voor Druk- en Boekkunst, brengt een aantal verschillende boektradities op overtuigende wijze samen.
De instructieve, niet eerder gepubliceerde beschouwing van Arthur Th. Witteveen over Chinese calligrafie is in een sobere, typisch Westerse typografie in boekdruk gedrukt, maar wel op dubbelbladen van fraai getint Japans drukpapier. De frontispice is een originele Chinese calligrafie, die is ingeplakt tegenover het klassiek opgezette titelblad. Het Japanse bindwerk van het stevig kartonnen omslag gaat op een opmerkelijk harmonieuze wijze samen met het typisch Westerse titel-etiket, dat op een ingepreegd vlakje van het omslagkarton is geplakt.
Kortom: deze uitgave is een spannend en uitermate geraffineerd geheel geworden dat op geen enkele wijze toegeeft aan gemakkelijk oriëntalisme.