Een vis is zo vrij als een vogel in de lucht: zo luidt het motto van Knappe vissen. Het is een uitgave van Jaap Binsbergen van zijn pers [Tussen Haakjes] maar deze keer heeft hij niet zelf gedrukt. Hij heeft het drukwerk uitbesteed aan Alex Barbaix van Pastei, en dat is een goede zet geweest. Een vrolijke uitgave, goed gedrukt op het 140 grams Tintoretto. De houtsnedes van de knappe vissen zijn schraal gedrukt waardoor de houtnerf van het multiplex waaruit ze gesneden zijn goed tot zijn recht komt. De gebruikte steunkleur verhoogt de feestvreugde. Hoe moeilijk drukken in boekdruk is, blijkt uit het gebruik van de Anonce Antique in de onderschriften die hier en daar dichtlopen. Het bronnenmateriaal is hoogst origineel: van Artis tot de visboer.

Deze uitgave is het zestiende deel uit de reeks Bert van Selm-lezingen. Naar eigen smaak gaat over de individualisering van het gedrukte boek in de zestiende en zeventiende eeuw. Het boekje is klassiek/modern getypografeerd. De rode ‘harde return’-tekens zorgen voor een mooi ritme in de lopende tekst. Op sommige pagina’s zijn de voetnoten eigenwijs ingevoegd in de lopende tekst, waardoor het geheel niet statisch is. Het lichtgele papier dat ook zacht aanvoelt, geeft het geheel een warme uitstraling.
Leuk en passend is het bijgevoegde stickervel. Op dit vel bevinden zich de ontbrekende initialen die de lezer naar eigen smaak mag inplakken. Je hebt een keuze uit drie stijlen: gotisch getekend, gotisch gedrukt en romein gedrukt. Combineren mag natuurlijk ook in deze postmoderne tijd.

Intrigerende gedichtenbundel met Duitse en Engelse vertalingen, door Ursula Eltayeb en Michael Farley, van de in Oostenrijk levende Soedanese dichter Tarek Eltayeb (* 1959). Door Hans van Eijk andermaal fraai vormgegeven: gezet uit de Dante corps 14 en de Michelangelo, en gedrukt op Zerkall Werkdruck. Het omslag in lichtgroen Bugra is meesterlijk van kleur, schikking, ornamentiek, en getuigt met zijn Latijns-renaissancistische datering van culturele continuïteit en verstilde schoonheid. Zelfs de honden van Maastricht blaffen niet: ‘Dies ist eine Stadt, / wo die Hunde höflich und elegant sind, / sie die Ampeln und / Gesten ihrer Besitzer verstehen, / sie alles tun, was Hunde eben tun. / Aber bellen tun sie nie.’

Alles wat Kees Thomassen drukt, is anders en verrast keer op keer. Deze uitgave is klassiek vormgegeven en gezet uit de Walbaum en royaal op de pagina gezet. De ingeplakte foto’s voegen iets essentieels toe aan de tekst. De letters staan scherp op het papier en het geheel is een perfecte uitgave. De titel en titelpagina zijn in twee kleuren gedrukt, zwart en grijsblauw, exact dezelfde kleur als het papier van het omslag. Alles is helemaal in evenwicht.

Het Ampzing Genootschap toont zich bezorgd om de sluipende verengelsing van het taalgebruik. In de zilvergrijze doos ‘Kind noch cry’ zijn allerlei, vaak satirische, reacties in woord en beeld gebundeld: tekstbrochures met ‘Verhalen’, ‘Woordenlijst’ (leuk!), ‘Gedichten’, een beeldverhaal over het maken van een borstbeeld van inspirator Samuel Ampzing (1590–1632, dichter, historicus, Coster-vereerder), een leenwoordprentenmap, een cd met liedjes, een plakkaat met een overzicht van alle prenten enz. Vormgevers waren Eric J. Coolen, Hielke de Vries, Paul Jong, Joost Veerkamp en Henk Tijbosch. Niet op alle fronten volmaakt, maar wel sympathiek, inspirerend, aanstootgevend…

Een klein vierkant boekje met weinig tekst, alleen op het omslag en aan de achterkant van de leporello gevouwen bladzijden. Op een mooie manier wordt een beeldverhaal verteld over bergen ijzererts, fabrieken en schoorstenen. De beelden zijn foto’s van zware industrie, afgewisseld met getekende schetsen. Het boekje is gebonden in een omgekeerde Japanse bindwijze en kan als een ronde geplakte leporello worden neergezet. Wat de jury vooral opviel aan deze uitgave is het prachtige zwart in de fotografie. Dat komt in deze uitgave goed tot zijn recht en past volledig bij het onderwerp. De gitzwarte rug is fraai. De typografie op het voor- en achterplat van het omslag is helaas niet zo sterk.

Een klein typografisch feestje, dat is wat er van deze bijdrage (zonder titel) van de academiestudenten in Den Bosch gezegd mag worden. De uitgave is gedrukt in houten en loden letters in de vier cmyk kleuren. Daaraan hebben de studenten straat- en plaatsnamen toegevoegd in een andere pms-kleur. Het boek is met de hand gebonden op een Japanse bindwijze en afgewerkt met een perforatie in de vouwlijn.
Wel moet gezegd worden dat de ene tekstpagina typografisch beter in elkaar zit dan de andere, maar dat is onvermijdelijk wanneer er 21 verschillende studenten aan een uitgave werken, hetgeen de totale uitgave bovendien levendig en verrassend maakt. Complimenten voor al de studenten.