Kind noch cry

Het Ampzing Genootschap toont zich bezorgd om de sluipende verengelsing van het taalgebruik. In de zilvergrijze doos ‘Kind noch cry’ zijn allerlei, vaak satirische, reacties in woord en beeld gebundeld: tekstbrochures met ‘Verhalen’, ‘Woordenlijst’ (leuk!), ‘Gedichten’, een beeldverhaal over het maken van een borstbeeld van inspirator Samuel Ampzing (1590–1632, dichter, historicus, Coster-vereerder), een leenwoordprentenmap, een cd met liedjes, een plakkaat met een overzicht van alle prenten enz. Vormgevers waren Eric J. Coolen, Hielke de Vries, Paul Jong, Joost Veerkamp en Henk Tijbosch. Niet op alle fronten volmaakt, maar wel sympathiek, inspirerend, aanstootgevend…

Hoogovens I

Een klein vierkant boekje met weinig tekst, alleen op het omslag en aan de achterkant van de leporello gevouwen bladzijden. Op een mooie manier wordt een beeldverhaal verteld over bergen ijzererts, fabrieken en schoorstenen. De beelden zijn foto’s van zware industrie, afgewisseld met getekende schetsen. Het boekje is gebonden in een omgekeerde Japanse bindwijze en kan als een ronde geplakte leporello worden neergezet. Wat de jury vooral opviel aan deze uitgave is het prachtige zwart in de fotografie. Dat komt in deze uitgave goed tot zijn recht en past volledig bij het onderwerp. De gitzwarte rug is fraai. De typografie op het voor- en achterplat van het omslag is helaas niet zo sterk.

(Grafisch ontwerp 2)

Een klein typografisch feestje, dat is wat er van deze bijdrage (zonder titel) van de academiestudenten in Den Bosch gezegd mag worden. De uitgave is gedrukt in houten en loden letters in de vier cmyk kleuren. Daaraan hebben de studenten straat- en plaatsnamen toegevoegd in een andere pms-kleur. Het boek is met de hand gebonden op een Japanse bindwijze en afgewerkt met een perforatie in de vouwlijn.
Wel moet gezegd worden dat de ene tekstpagina typografisch beter in elkaar zit dan de andere, maar dat is onvermijdelijk wanneer er 21 verschillende studenten aan een uitgave werken, hetgeen de totale uitgave bovendien levendig en verrassend maakt. Complimenten voor al de studenten.

Typografisch handboek

Maar liefst 34 tweedejaars studenten werkten aan de opdracht Typografisch handboek van de Hogeschool voor de Kunsten Arnhem. Hun docent Hans Gremmen baseerde zijn lesmateriaal op Typonotities, de colleges van Jaap van Triest op de Sint Joost in Breda. De studenten dienden drie onderwerpen te behandelen: een typografisch detail, een lettertype en een letterontwerp. Met zoveel verschillende inzendingen is het logisch dat de kwaliteit nogal wisselt, maar er zitten een paar juweeltjes bij. Door het gehanteerde typografisch stramien is Gremmen erin geslaagd toch een eenheid in de verscheidenheid te creëren.
De uitvoering in laserprint en fotocopie bewijst dat je niet alleen in boekdruk ‘mooi marginaal’ kunt werken. Het woord ‘handboek’ wordt wel erg letterlijk genomen, door een handafdruk van alle 34 studenten op hun eigen unieke omslag te zetten.

Tabula Smaragdina oftewel De Smaragden Tafel

In een lichtgroen doosje zitten 4 kleine boekjes van 7,7 bij 10,5 centimeter.
Deel 1 bevat de vertaling van een Latijnse tekst en is geïllustreerd met kleine linosnedes van de drukster. Deel 2 en 3 bevatten de uitgebreide motivatie en deel 4 bestaat uit commentaar. De boekjes zijn gezet uit een 8 punts letter, zeer smaakvol bij dit paginaformaat. Op de omslagen van deel 2, 3 en 4 staat een afbeelding opgebouwd uit koperen lijnen en blikvangers, simpel en goed passend bij de tekst. Het is een mooi voorbeeld van gecombineerde oude en nieuwe techniek.

They, ALL of them, know

Het All is in tegenstelling tot de rest van de tekst niet gezet in de strakke Helvetica, maar grillig in linoleum gesneden. Dit contrast maakt het woord bijna hoorbaar.
De pagina’s van het fragment overlappen elkaar, waarbij alle regels leesbaar zijn, maar de illustratie pas bij het omslaan zichtbaar wordt. Hierdoor wordt de spanning, die al in de titel aanwezig is, verhoogd. Wie zijn Zij en wat weten ze? Zij zijn uiteenlopende zaken als ‘de zon die op een slapende hond schijnt’, ‘de judoleraar’ of ‘de drie biggetjes’. De linosneden waarmee Zij worden weergegeven passen uitstekend bij de tekst en zijn elke keer weer verrassend. De pagina ‘Ask the deep blue paint’ fungeert als kortstondig rustpunt. In feite is het de stilte voor de storm van de laatste, geheel in lino gesneden tekst en illustratie, het zeer beeldende ‘And they all tell you: a snarling wife on a balustrade is more than a man can bear.’

Kleine avond

‘In dezen kleinen avond is / alles gauw gezegd met te luide stem. / Het is geen licht voor een roep uit de wildernis / of voor het timbre van Jeruzalem.’ Zo luidt het titelgedicht van deze bundel van twaalf gedichten uit het nagelaten werk van Pierre Kemp, gekozen door Wiel Kusters die ook een nawoord bij de bundel schreef. Zoals de meeste boeken van de Atalanta pers is Kleine avond een verfijnd samenspel van kleuren, typografie en tekst. De tekst is prachtig scherp gedrukt en krijgt de ruimte die hij nodig heeft. De kleur van het omslag, de schutbladen, banen en lijnen in de tekst, het tussenblad dat de teksten van het nawoord onderscheidt, het zetwerk, het is allemaal even stijlvol en perfect uitgevoerd. De subtiliteit van de vormgeving past naadloos bij de subtiliteit en de eenvoud van de gedichten.

Leopold

Persoonlijke bloemlezing uit de poëzie van J.H. Leopold. Marian Willink gaf het geheel een eigen ‘modernistische’ vorm: gezet uit de Grotesque condensed 33 en gedrukt op gespikkeld officio-ivoor (binnenwerk én omslag). Het omslag, met houten letters gedrukt, de schitterende illustraties (bij ‘Cheops’ bijvoorbeeld, of het lezende personage in blauw-en-wit met de subtiel terugkerende rode lijnen van het omslag), het leeslint en de geserreerd gezette tekstblokken maken van Leopold één der mooiste poëziebundels van de laatste decennia. In de woorden van de dichter is dit: ‘… een velijnen blad, / een boek, een open letterschat, / een gulden labyrinth, waarin / de vogels komen lezen, dat / de wind beschrijft, / de wolk, die overdrijft, / zet er de stippen en de tittelteekens in.’

Sombere honden

‘SH’ staat in somber grijs onder de titel in twee grote hoge letters op het omslag. Het omslag voelt aan als een zachte hondenvacht zonder dat het truttig is. Dit geef heel mooi de compleetheid aan van dit boekje.
De inhoud bestaat uit een zestal etsen van zes verschillende honden. Alle zes op een eigen manier geïllustreerd en allemaal even somber. De pagina’s zijn in vier katernen van vier pagina’s gebonden in een bijzondere harmonica-rug. Het omslag heeft een blanco extra naar binnen gevouwen vel papier waardoor het geheel stevig aanvoelt. Het boek overtuigt. Eenvoudig, maar goed gedaan. Complimenten!

Voorjaarslunch te Voorhout

Deze uitgave is de speelse rapportage van een langdurige lunch in april 2006. Kennelijk was dit een memorabele bijeenkomst, want het plezier waarmee de verslaglegging is gemaakt, komt je op elke bladzijde tegemoet. Drie van de disgenoten verzorgden deze uitgave. De tekst is van Jos van Hest en Machtelt van Thiel, die ook met Frans van Lieshout het bindwerk verzorgde. Van Lieshout was verder verantwoordelijk voor het ontwerp, de uitvoering en de prachtige typografische illustraties. Deze illustraties geven zich niet direct prijs, maar blijken uiteindelijk gewoon leesbaar te zijn. Op uiteenlopende papiersoorten en in verschillende leden van de Avenir letterfamilie worden in de drie delen Dorst, Kwestie en Nadorst flarden van een gesprek weergegeven. Het geheel is een ‘doordraaiboek’: de delen twee en drie zijn pas toegankelijk als je het boek omdraait. Met koperen schroeven worden de bladen bij elkaar gehouden. Ook dit draagt bij aan het speelse karakter, maar maakt het bladeren minder eenvoudig. Het kleur- en textuurrijke geheel dat duidelijk met liefde is gemaakt, heeft jammer genoeg maar een oplage van tien, waarvan hoogstwaarschijnlijk negen voor de disgenoten. Is er al een bestemming voor nummer 10?